Dieta paleo (inaczej paleolityczna lub dieta człowieka pierwotnego) to odpowiedź na żywność współczesną, wysoko przetworzoną, napakowaną konserwantami, polepszaczami, spulchniaczami. Nie jest dietą w najprostszym znaczeniu tego hasła – nie ogranicza ilości spożywanych pokarmów ani nie ma na celu redukcji tkanki tłuszczowej. Dieta paleo z założenia jest dietą zdrową, naturalną i dobrze akceptowaną przez człowieka.

Czym jest dieta paleo?

Paleo to propozycja stylu odżywiania oparta na prostych przesłankach – jest zbliżona do jadłospisu naszych przodków, a do którego organizm ludzki przystosowywał się przez tysiące lat. Współczesne żywienie jest dla nas pewnego rodzaju „szokiem”, do którego nasze ciała nie przywykły. Paleo postuluje zatem wyeliminowanie pokarmów, którzy nasi przodkowie z pewnością by nie jedli, a więc m.in. zboża, cukier i rafinowane oleje. Ponadto wg paleo należy skupić się na tym, co jest nam bliskie z punktu widzenia geograficznego (klimatycznego). Należy zatem spożywać pokarmy lokalne, spotykane i naturalnie występujące w naszej strefie klimatycznej. Odrzucić należy natomiast pokarmy z odległych krańców świata, np. egzotyczne owoce niespotykane w Europie.

Co przemawia za dietą paleo?

Z całą pewnością odrzucenie przetworzonej, przepełnionej chemią żywności wyjdzie nam na dobre. Często spożywane posiłki pełne cukru i soli degradują nasz organizm i stopniowo pogarszają stan zdrowia i samopoczucie. Objawia się to nie tylko przyrostem tkanki tłuszczowej, ale również brakiem energii, apatycznością, niską odpornością na choroby, problemami pokarmowymi (i często związanymi z nimi problemami ze skórą), gorszą jakością snu, wahaniami hormonalnymi oraz wieloma innymi czynnikami, które wręcz krzyczą: coś jest nie tak, zrób coś! Nasz organizm „mówi” nam, kiedy pojawiają się nieprawidłowości w jego funkcjonowaniu. Tych sygnałów nie należy ignorować, ale rozważyć je i podjąć kroki w celu poprawy. Wiele z tych sygnałów jest wynikiem nadmiernego spożywania przetworzonej, niekorzystnej żywności.
Paleo eliminuje żywność przetworzoną i to już powinno przynieść nam korzyści zdrowotne. Wyeliminowanie soli i białego cukru również niewątpliwie wyjdzie nam na dobre. Kolejny postulat diety paleo – jedzenie tylko lokalnie dostępnych pokarmów – również ma swoje uzasadnienie. Przez tysiące lat nasze ciała przystosowywały się do lokalnych owoców, warzyw i innych pokarmów. Natura dąży do równowagi, zatem zgodnie z tą filozofią to właśnie te pokarmy powinny dostarczyć nam wszystkiego, czego potrzebujemy, aby zachować zdrowie. Wprowadzanie pokarmów egzotycznych, niedostępnych na co dzień może tę równowagę zaburzyć.

Korzyści ze stosowania diety paleo

Stosowanie diety paleo przyniesie tym bardziej zauważalne korzyści, im bardziej nieprawidłowo odżywialiśmy się przed jej rozpoczęciem. Długotrwałe spożywanie wysoko przetworzonej żywności, dużych ilości białego cukru, niezdrowych tłuszczów i innych niekorzystnych składników wprowadza organizm w stan złego zdrowia i nierównowagi. Do zauważalnych korzyści podczas diety paleo należą m.in.:

  • mniej problemów żołądkowo-trawiennych,
  • redukcja wzdęć i zgagi,
  • ograniczenie problemów skórnych (m.in. trądzik),
  • redukcja tkanki tłuszczowej,
  • lepsza odporność organizmu na choroby,
  • lepsza jakość snu,
  • lepsze samopoczucie,
  • ogólna poprawa stanu zdrowia.

 

Podstawy diety paleo

Dieta paleo opiera się na prostych zasadach. Nie składają się na nią skomplikowane jadłospisy – wystarczy zapamiętać kilka przejrzystych wskazówek. Oto podstawowe zasady diety paleo:

1. Nie jedz żywności przetworzonej, szczególnie „gotowej do spożycia” po odgrzaniu np. w mikrofalówce (gotowe dania w folii, żywność w proszku, gotowe pasty do pieczywa i wiele innych). Uważaj na produkty takie jak keczup – można kupić keczup dobrej jakości, jednak większość sklepowych zawiera mnóstwo cukru i długą listę konserwantów.
2. Wyeliminuj biały cukier. Jest wyjątkowo szkodliwy dla zdrowia.
3. Nie jedz zbóż i produktów zbożowych. Należą do nich mąki, makarony, ciasta i ciasteczka, większość dostępnego pieczywa.
4. Wyłącz z diety nabiał – mleko, sery, jogurty.
5. Jedz bardzo dużo warzyw i owoców, szczególnie tych występujących lokalnie.
6. Przygotowuj potrawy proste, najlepiej surowe, gotowane tradycyjnie lub na parze, ewentualnie smażone na zdrowych tłuszczach.
7. Używaj przypraw zamiast soli. Czosnek, cebula, papryka, pieprz, kolendra, tymianek, kurkuma wzbogacą smak potraw i dodatkowo podniosą ich walory zdrowotne. Kupując mieszanki przypraw zawsze sprawdzaj ich skład – często zawierają wspomagacze smaku i konserwanty.

 

Co jeść na diecie paleo?

Po wyeliminowaniu żywności „zakazanej” w paleo, otwiera nam się szeroki katalog pokarmów, które jak najbardziej można jeść. Są to m.in.:

  • warzywa, szczególnie zielone i liściaste, np. kapusta, sałata, jarmuż, szpinak, brokuły, kalafior, brukselka, buraki, pomidory, cebula, ziemniaki, bataty, marchewki, pietruszki, ogórki, cukinia, oliwki, awokado,
  • owoce, najlepiej te lokalne (np. jabłka, gruszki, wiśnie, śliwki, czereśnie, truskawki, maliny, jagody, porzeczki, morele, brzoskwinie, pigwy, winogrona, aronia, dzika róża, żurawina),
  • orzechy i pestki (np. migdały, orzechy laskowe, orzechy włoskie, pestki dyni, nasiona słonecznika),
  • zioła i przyprawy,
  • zdrowe tłuszcze (oliwa z oliwek, olej lniany, olej kokosowy),
  • w małych ilościach: miód, kawa, herbata, kakao, mąki z ziaren i orzechów (np. mąka kokosowa, mąka sojowa, mąka migdałowa, mąka z ciecierzycy, mąka kasztanowa).

Wybieraj produkty pochodzące z Polski lub sąsiedzkich krajów – ich podróż na sklepową półkę była krótka, więc jest mniejsze ryzyko napakowania konserwantami.

Rozsądek przede wszystkim

Decydując się na dietę paleo (czy jakąkolwiek inną formę ilościowego lub jakościowego ograniczania spożywanych pokarmów) należy kierować się przede wszystkim zdrowym rozsądkiem. Nie rób nic na siłę, nie jedz pokarmów, których bardzo nie lubisz. Dieta powinna być zgodna z naszymi potrzebami i upodobaniami. Problem pojawia się, kiedy mamy upodobanie do rzeczy wyjątkowo niezdrowych… Wtedy należy znaleźć zdrowszy zamiennik, substytut tej niezdrowej przekąski.

Początki mogą być trudne, dlatego dietę paleo warto zacząć małymi krokami, najpierw eliminując przetworzoną żywność a następnie wprowadzając kolejne zmiany. Posiłki przygotowuj samodzielnie od podstaw. Jeżeli brak czasu nie pozwala na przygotowanie bardziej złożonych przepisów, wybieraj te prostsze, mniej czasochłonne.

Chociaż dieta paleo wskazuje na wyższość produktów lokalnych, pamiętajmy, że nasi przodkowie podróżowali z różnych stron świata i możemy mieć różne pochodzenie genetyczne, a więc i inne potrzeby żywieniowe. Przede wszystkim należy słuchać swojego organizmu, sprawdzać, na co reaguje dobrze a na co źle i dostosowywać jadłospis do tych reakcji. Dieta powinna być w harmonii z naszym ciałem i trybem życia. Różnica w samopoczuciu będzie odczuwalna.