Zanieczyszczenia w żywności

Nawet, jeśli skład produktu, który zamierzamy nabyć, jest podany na opakowaniu, nie możemy wykluczyć, że znajdują się tam jeszcze inne substancje, których obecności nigdy byśmy nie podejrzewali. Dostają się tam - w przypadku produktów pochodzenia zwierzęcego - w paszy, lub w postaci nawozów i opyleń gdy chodzi o produkty roślinne. Ogromny wpływ ma również zanieczyszczenie środowiska: za pośrednictwem skażonych wód lub powietrza dostają się one do roślin, a następnie do organizmów zwierzęcych. Ostatnim ogniwem tego łańcucha pokarmowego jesteśmy my, ludzie. Jakie substancje przyjmujemy w naszym pokarmie?

Mięso

W mięsie można znaleźć metale ciężkie, jak kadm, ołów czy rtęć. Przyczyna ich obecności tam jest oczywista, jeśli uświadomimy sobie, jak często widzimy zwierzęta pasące się na łąkach tuż przy ruchliwych drogach. Wraz z trawą przyjmują one bardzo szkodliwe zanieczyszczenia, które odkładane są potem w ich ciele. Najwięcej ich znajduje się w podrobach, zwłaszcza wątrobie. Im zwierzę starsze, tym więcej toksycznych substancji znajdziemy w jego wątrobie.
Zwierzęta przyswajają także wraz z paszą duże ilości substancji używanych jako środki ochrony roślin. Są one substancjami niebezpiecznymi ze względu na przyczynianie się do powstawania nowotworów.

Rada: bez analizy chemicznej właściwie niemożliwością jest ustalić, czy mięso, które spożywamy pochodzi ze zwierzęcia pasącego się na terenach niezanieczyszczonych. Dlatego lepiej go unikać.

Warzywa

Często nawożone azotanami i traktowane pestycydami. Najgroźniejsze dla zdrowia jest spożywanie warzyw skażonych metalami ciężkimi. Najczęściej takie skażenie występuje na terenach uprzemysłowionych. Zanieczyszczenia wraz ze spalinami, ściekami czy pyłami przemysłowymi dostają się do gleby, skąd pobierane są przez rośliny i włączane do łańcucha pokarmowego. Obecność metali ciężkich może wynikać także z nawożenia - zwłaszcza nawozami fosforowymi i wapniowymi praz organicznym (kompost z odpadów komunalnych i przemysłowych, rośliny z dużą zawartością zanieczyszczeń). Najwięcej zanieczyszczeń przyswajają warzywa liściowe i korzeniowe (marchew, buraki, ziemniaki, rzodkiew), dlatego nie powinno się ich uprawiać blisko terenów przemysłowych lub dróg.

Rada: najlepiej spożywać warzywa, o których wiemy, że zostały wyhodowane na czystej glebie, z dala od źródeł zanieczyszczeń i bez wspomagania pestycydami. Jeśli nie jesteśmy pewni pochodzenia, należy je dokładnie myć pod bieżącą wodą, obrać ze skórki i z zewnętrznych liści. Ponieważ część metali wypłukuje się podczas gotowania, dlatego warzywa z nieznanego źródła bezpieczniej jest gotować w dużej ilości wody. Warzyw nie trzymamy w folii - brak powietrza powoduje, że azotany zamieniają się w azotyn, silnie toksyczną substancję.

Owoce krajowe

Bardzo rzadko można kupić owoce, które nie były opryskiwane pestycydami. W Polsce niestety nadal stosuje się pestycydy o najwyższym poziomie toksyczności, takie jak Furadan 5G, czy Lannate 20L. Do tego okres ich rozkładu może wynosić nawet kilka lat - przez ten cały czas są wprowadzane do łańcucha pokarmowego, kumulując się w jego końcowych ogniwach, czyli także w człowieku.

Rada: trudno znaleźć owoce bez pestycydów. Dobrze mieć swój lub "zaprzyjaźniony" ogródek, z którego możemy brać zdrowe owoce - w innym wypadku można się porozglądać za takimi np. na rynku, gdzie sprzedaje się lokalne produkty. Nie mogą być zbyt "ładne", gładka nienaruszona skórka jest raczej oznaką stosowania środkó owadobójczych. Jeśli nie jesteśmy pewni ich pochodzenia - najlepiej je dokładnie myć i obierać.

Cytrusy

Sprowadzane z cieplejszych krajów owoce cytrusowe (pomarańcze, grejpfruty, cytryny) zawierają bifenyl, diphenyl syntetyczny, do tego o-fenylo-fenolan sodu, MK-360 oraz Eprofil - to środki, które mają utrzymać jędrność i soczystość owoców podczas transportu i zabezpieczyć je przed owadami. Efektem ich działania są częste uczulenia. Osoby, które sądzą, że mają alergię pokarmową na cytrusy, po większości w rzeczywistości są uczulone na zabezpieczające je konserwanty.

Rada: bardzo ciężko kupić eko-cytrusy, o których wiemy, że nie zostały naszprycowane środkami chemicznymi. Dlatego, zanim zjemy taki owoc, trzeba go dokładnie umyć pod bieżącą wodą i obrać ze skórki. Podobnie, zanim wrzucimy cytrynę do herbaty, musimy odkroić z niej skórkę. Pod żadnym pozorem nie można używać skórek pozyskanych z takich owoców do przyprawiania potraw.

Orzechy

Najbardziej ryzykowne jest spożywanie orzechów ziemnych. Często na skutek nieodpowiedniego przechowania zawierają one aflatoksyny - pleśni rakotwórcze (przyczyniają się do powstania nowotworów wątroby)
Nieświeże, zjełczałe orzechy zawierają ponadto dużo wolnych rodników, uszkadzających komórki tkanek.

Rada: orzechów ziemnych najlepiej unikać. Dla wnikliwych - jeśli nie wiemy, czy orzechy zawierają aflatoskyny, wystarczy je podświetlić światłem UV - w ultrafiolecie będą świecić.

Chleb

Coraz częściej w hipermarketach można spotkać się z wypiekanym na miejscu chlebem. Pachnie kusząco, ale niestety, jest bardziej niezdrowy niż taki z "prawdziwej" piekarni. Nie piecze się go z przyrządzanego na miejscu zakwasu, lecz gotowych, zamrożonych kawałków surowego ciasta, w skład których wchodzi m.in. polepszacz (np. węglan sodu). Powstający w ten sposób chleb zawiera toksyny, gdyż, mimo że podczas pieczenia powierzchnia bochenka rozgrzewa się do ok. 200°C, to wewnątrz panuje temperatura rzędu 80-90°C, niewystarczająca do wyeliminowania szkodliwych substancji. Stąd takie pieczywo szybko staje się nieświeże i rozwija się w nim pleśń. Ochratoksyny mogą odkładać się w nerkach i wątrobie, powodując w nich zmiany martwicze, a pleśnie sprzyjają stanom zapalnym i rozwojowi nowotworów.

Rada: najlepiej nie kupować pieczywa wytwarzanego inaczej niż przez wyspecjalizowane piekarnie, które stosują zakwas (powinna być o tym informacja na etykiecie).

Chipsy, frytki

Pomijając już kwestię wartości odżywczych takich wyrobów (znikomą) argumentem przeciwko ich spożywaniu jest to, że przy ich przyrządzaniu wytwarzane są duże ilości akrylamidu. To związek silnie rakotwórczy - przyczynia się do występowania nowotworów układu pokarmowego - a ponadto jest neurotoksyną (uszkadza układ nerwowy)

Rada: chipsy i frytki to produkty, które nie powinny mieć miejsca w zdrowej diecie. Warto zastąpić je np. owocami czy orzechami ze sprawdzonego źródła.