Czosnek jest bardzo zdrowy – to wie niemal każdy z nas. Nierzadko w dzieciństwie babcia kazała nam pić mleko z miodem i czosnkiem jako remedium na wszelki kaszel, katar, gorączkę i ogólne osłabienie organizmu. Babcia doskonale wiedziała, co robi – czosnek jest jednym z najskuteczniejszych naturalnych sposobów walki z drobnoustrojami i powinien stale gościć w naszych jadłospisach.

Czosnek wykazuje wysoką skuteczność przeciwbakteryjną, przeciwwirusową, grzybobójczą i przeciwpasożytniczą – jest najbardziej uniwersalnym naturalnym sposobem na zachowanie organizmu w zdrowiu. Oprócz działania przeciw drobnoustrojom czosnek pozytywnie wpływa również na różne układy w organizmie – zapobiega miażdżycy, obniża ciśnienie krwi, reguluje poziom cukru we krwi, stymuluje trawienie. Działa też antyoksydacyjnie – niweluje wolne rodniki, które przyspieszają procesy starzenia się komórek ciała, w tym m.in. destrukcyjnie działają na skórę.

Najważniejsza substancja

Uważa się, że substancją odpowiedzialną za skuteczność czosnku jest allicyna, która jest fitoncydem, czyli naturalną substancją wytwarzaną przez rośliny. Posiada właściwości bakteriobójcze, grzybobójcze i niwelujące drobnoustroje. Co ciekawe, allicyna nie występuje w nienaruszonych ząbkach czosnku, lecz jest efektem reakcji zachodzącej pomiędzy dwoma innymi związkami – alliiną a allinazą – która zachodzi w momencie krojenia lub miażdżenia ząbków. Po uszkodzeniu błon komórkowych miąższu czosnku substancje te są uwalniane, w rezultacie tworząc nową aktywną substancję – allicynę. To również allicyna jest odpowiedzialna za intensywny zapach czosnku.

Działanie czosnku było badane wielokrotnie przez różne grupy badaczy i wyniki prowadzą do podobnych wniosków – czosnek wykazuje silne działanie hamujące procesy życiowe drobnoustrojów. Jest skuteczny w infekcjach i stanach zapalnych spowodowanych bakteriami i grzybami. Zdarzają się sytuacje, że bakterie odporne na działanie niektórych antybiotyków są wrażliwe na czosnek. Dzieje się tak np. w przypadku niektórych szczepów gronkowca złocistego, który jest stosunkowo często spotykany, szczególnie wśród personelu szpitalnego. Wyniki badań naukowych informują, że w niektórych przypadkach czosnek działa silniej niż popularne antybiotyki takie jak penicylina i tetracyklina. Czosnek warto wprowadzić do diety równocześnie z antybiotykami a także przez kilka dni po kuracji – po wyjałowieniu organizmu staje się on bardziej narażony na infekcje grzybicze, czemu skutecznie zapobiega właśnie czosnek.

W celach przeciwpasożytniczych czosnek wykorzystywano już w starożytności – Egipcjanie stosowali wyciąg z czosnku, aby pozbyć się tasiemca i innych robaczyc układu pokarmowego. Działanie przeciwpasożytnicze zostało również potwierdzone w badaniach z lat ’80 ubiegłego wieku. Czosnek likwiduje pasożyty z gatunku lamblia oraz niektórych rodzajów pierwotniaków z rodziny świdrowców.

Czosnek dla urody

Moc czosnku docenią również osoby borykające się z trądzikiem młodzieńczym – zwykle wynika on z infekcji bakteryjnej. Czosnek można wtedy stosować bezpośrednio na twarz, na zmiany trądzikowe. Można przecierać zmiany przeciętym ząbkiem czosnku lub zrobić czosnkową maseczkę – wtedy jednak należy czosnek wymieszać np. z jogurtem lub miodem i w takiej postaci nałożyć na twarz na ok. 15 minut.

Jak jeść czosnek, aby zadziałał najskuteczniej?

Po rozdrobnieniu należy odstawić go na kilka minut, następnie spożyć na surowo lub dodać do potrawy smażonej lub gotowanej. Nie można jednak zbyt długo podgrzewać czosnku – po ok. 5 minutach zaczyna tracić enzym i tym samym cenne właściwości prozdrowotne. Z tego powodu najlepiej jest dodawać czosnek przy samym końcu gotowania, zamiast na początku. Popularne podsmażanie czosnku na początku przygotowywania potrawy pozbawia go działania biobójczego.

Problematyczny zapach

Czosnek bywa odrzucany ze względu na intensywny zapach. Z tym problemem można sobie poradzić na kilka sposobów. Aby usunąć zapach czosnku z ust należy żuć liście mięty lub natkę pietruszki (prawdopodobnie to chlorofil z natki neutralizuje zapach czosnku) lub ziarna kawy. Pomaga też zjedzenie jabłka, jogurtu, miodu lub wypicie mocnej kawy. Problemowy może być też zapach rąk na dłoniach, powstały podczas krojenia. Aby zneutralizować ten zapach warto wymoczyć dłonie w wodzie z cytryną. Można również zapobiec temu poprzez zakładanie gumowych rękawiczek przed krojeniem.
Pomimo niezliczonych walorów zdrowotnych, czosnek nie może być stosowany przez każdego bez ograniczeń. Spożywany w dużych ilościach może negatywnie wpływać na wątrobę, dlatego nie powinny go nadużywać osoby z problemami wątrobowymi. Ze względu na działanie obniżające ciśnienie krwi nie powinny spożywać nadmiernych ilości czosnku osoby z niedociśnieniem. Uważać również powinny kobiety w ciąży i karmiące piersią.